Yıkanma Kültürünün Geçmişi

Yıkanma Kültürünün Geçmişi

yıkanmaGünümüzde yıkanma olarak bilinen eylem, aslında anladığımız şekliyle kirlerden arınma şeklinde gerçekleşmemiştir. Yıkanma eyleminin geçmişini incelediğimizde dişi ile erkeğin cinsel birleşmesinden sonraki temizlenme anlamı görülmektedir. Bu eylem ise Anadolu’ya İslam dini ile birlikte geldiği düşünülür. Aslında işi gerçeği bu şekilde değildir.
Yıkanma eylemi Eski Mısır inanışlarına dayanır. Bir kadın ile bir erkek çiftleştikten sonra tanrılar katında suçlu düşeceklerini düşünerek su ile arınırlardı. Böylece insanlar su ile arındıklarında da aslında dini görevlerini yerine getiriyorlardı. Çünkü suyun tanrısal bir nitelik olduğunu düşünüyorlardı.
Aslında yıkanma eylemi Eski Mısır’dan da öncesine dayanmasına rağmen şuan için kesin bir kanıt bulunamamıştır. Fakat hemen hemen her toplumda su ile yıkanmanın gereği olduğu, suyun kutsal bir varlık olduğu düşüncesi ve suyun saygı gördüğü bilinmektedir.
Mısır’dan Araplara ve oradan da İranlılara geçtiği bilinen yıkanma eyleminin kökeni çok eskilere dayanmaktadır. Çok tanrılı inançtan İslam Dini ile birlikte tek tanrılı inanca geçen insanlar bu eski gelenekleri söküp atamadı. Dolayısıyla kendine yarayan eylemleri kullanmaya devam etti.
Çiftleşme sonrası yıkanmanın Anadolu’da yayılmasını sağlayan gelenek Hristiyanlıktır. Fakat İslam dinine göre bu eylem daha da genişletilmiştir. Örneğin teyemmün abdesti suyun olmadığı yerlerde kullanılır fakat su bulunduğunda teyemmün bozulur. Su ile abdest şart hale gelir.
İslam dini temizliğe büyük önem vermiştir. Bu nedenle yıkanma eylemi genişlemiştir. Erkek hangi türlü olursa olsun boşalması sonucu yıkanması gerekir. Kadın da yine aynı şekilde aybaşı olması veya çiftleşmesi durumunda yıkanmalıdır. Yıkanmayan mümin din görevini yerine getiremez. Yıkanmadığı sürece suçlu sayılır.
Zamanla İslam dini yıkanmayı daha da genişletmiş ve haftada bir özellikle de Cuma günleri yıkanmasını istemiştir. Hz. Muhammed‘in Cuma günü doğması nedeniyle Cuma mübarek kabul edilmiş ve bu gün yapılan eylemler uğurlu sayılmıştır. Bu nedenle Cuma günü yıkanma önemlidir.
İslam Dininin temizliğe verdiği önem günümüzde de genişlemiştir. Hz. Muhammed’in davranışları, sözleri ve tavsiyeleri temizliği övmekte ve ön plana çıkarmaktadır. Bu da diğer müminlerin yapması gereken davranış anlamına gelmektedir.
İslam Dini ile birlikte Anadolu’da genişleyen yıkanma medeniyetin artması ile birlikte iyice toplum bünyesine yerleşmiştir. Günümüzde insanlar sürekli yıkanmakta ve kirli olduklarında toplum içine çıkmamaktadırlar. Fakat Allah huzurunda da kirli olmamak gerekir. Yıkanma eyleminin çıkışını dikkate alarak Allah huzurunda da temiz olmak önemlidir. Dinimiz bunu emreder.
Kaynak: Eyüpoğlu, İsmail Zeki Anadolu İnançları (İstanbul 1987, s.165)

Yorumlara katıl

Arşiv